ELKARRIZKETA: Yannick Vergara: “Beti gustatu izan zaizkit erronkak eta ez naiz kikiltzen ametsak egia bihurtzeko borroka honetan”

Yannick Vergara (Gurutzeta, Barakaldo, 1983) antzerkian, zinean eta telebistan lan asko eginikoa da. Goenkale saioak egin zuen ezagun. Aste batzuetako atsedenaldiaren ondoren, ostiralean euskal telebistaren bigarren katean ikusiko dugu berriz Vaya Semanita saioaren atal berrietan pertsonaia zahar eta berriak hezur-haragitzen.

Leyre, Vaya Semanitako pertsonaia berria (Argazkia: Miriam Cabeza)

Noiz esan zenion lehenengoz zure buruari aktore izan nahi zenuela?

Ez dut momentu zehatzik gogoan, baina bai aurreskolan denek printzesa izan nahi zutenean, nik aktore izan nahi nuela.

Eta pentsatu zenuen inoiz horren urrun iritsiko zinenik?

Urrun? Egia esan, ez dut sekula horretan pentsatu. Ez dakit urrun heldu naizen ala ez. Hasieran jende askori erakutsi behar izan nion honetarako gai nintzela eta hori lortzeko ondo prestatuta egon behar nuen; beraz, nahikoa lan izan nuen (eta dut) interpretazioari buruzko guztia ikasten. Helburua argi zegoen: aktore moduan lan egitea, hemen, Madrilen, atzerrian...berdin zitzaidan, baina bizimodua aktore gisa atera nahi nuen.

Argazkia: Fernando Foto

Errazak izan ziren lehenengo urratsak?

Lehenengo urratsak beti izaten dira zailak. Esan bezala, oztopo askori egin behar izan nion aurre hasieran, baina beti gustatu izan zaizkit erronkak eta ez naiz kikiltzen ametsak egia bihurtzeko borroka honetan. Momentu latzetan ere gauza asko ikasten da eta nik ikasi dut une gogor horiei alde ona ikusten.

Hainbat irakasle ezberdin izan dituzu.

Bai, zorionez teknika eta metodologia ezberdinak ikasteko aukera izan dut. Bakoitzak tresna ezberdinak eman dizkit eta, orain, batetik bestera egiten dut salto, egoerak eskatzen didanaren arabera. Gainera, iaz Adán Blacken esanetara ikasteko parada izan nuen eta esperientzia zoragarria izan zen: lanean ari naizen bitartean, jolasten, amesten eta nire buruarengan konfiantza izaten ikasi nuen.  

Arte Dramatikoaz gain, itzulpengintza ere ikasi zenuen Gasteizen.

Bai, txikitatik besteekin komunikatzea gustatu izan zait eta hizkuntzak ikastea aukera paregabea zen hori lortzeko. “B plan” gisa hartu nuen nire gurasoen lasaitasunerako eta batzuetan oso erabilgarria izan zait.  

Vaya Semanita saio historikoaren belaunaldi berriko aurpegietako bat zara. Zer nolako esperientzia da bertan lan egitea?

Krisi garaietan ere, gogor eta ilusioarekin lan egiten duen familia ederra osatu dugu eta horrek ez du parekorik. Lantalde moduan egiten dugu lan eta horrek errazago egiten du programaren erritmo bortitza jarraitu ahal izatea. Gainera, aktore moduan pertsonaia ezberdin asko lantzeko aukera ematen digu eta izugarri ikasten da. Bihotzez eskertzen diot Vaya Semanitako familiari hasieratik erakutsi duen niganako konfiantza eta egunero eskaitzen dizkidan babesa eta maitasuna.

Aurretik Goenkale-n ibili zinen... Vaya Semanita-rekin alderatuta desberdintasun handia dago?

Vaya Semanitak askoz erritmo azkarragoa du eta gehiena platotik kanpo grabatzen dugunez, lanordu gehiago behar dira. Gainera, denok egiten dugu lan egunero, Goenkalen ez bezala; beraz, askoz nekatuago bukatzen dugu astea. Hala ere, erritmoa eta erregistro aldaketa alde batera utzita, oso antzekoak dira: familia giroa dago hasierako egunetik, pertsona zoragarriek egiten dute lan eta, ahal den neurrian, produktua maitasun handiz hartzen saiatzen dira.

Ez da fikziozko umorean lan egiten duzun lehen aldia baina, aurretik Qué vida más triste eta Euskolegas telesailetan ere parte hartu zenuen.

Bai, atal gutxi batzuetan azaldu nintzen eta komedian lanean hasteko oso erabilgarri gertatu zitzaizkidan biak. Presiorik gabe erregistroari neurria hartzeko aukera eman zidaten.

Argazkia: EiTB

Ostiralean bigarren denboraldia estreinatuko duzue gaueko hamarretan, zer ikusi ahal izango dugu?

Aurreko denboraldiko pertsonaiarik gogokoenak eta maitasun handiz landutako pertsonaia berri eta zoragarriak agertuko dira denboraldi berri honetan, ikuslearen irribarrea lortzeko prest. Aurpegi berriak ere izango dira eta programaren erritmoa azkarragoa izango dela esango nuke. Baina ezin dut gehiago aurreratu...Ostiralero zuen zain izango gara.

Horrenbeste lan egin ondoren, kalean, jendeak ezagutu egingo zaitu, ezta?

Bai, egoeraren eta herriaren arabera. Pixkanaka ari dira Vaya Semanitako pertsonaiengatik ere ni ezagutzen; baina oraindik, gehienek Rakel deitzen didate. Hiru urtez aritu nintzen Goenkalen pertsonaia samur eta alai horrekin eta zaila da hura ahaztea. 

Azkenengo lan asko euskaraz eta gazteleraz aldi berean egin dituzu: Amamaren memoria (¿Te acuerdas, abuela?), Anfitrioi berezia (El extraño anfitrión)... nolakoa izan da esperientzia hau?

Hasieran, beldur apur batekin hartu nituen, baina lanbide honetan beti presaka gabiltza eta ez digu pentsatzeko astirik ematen, zuzenean ekin behar izaten diogu erronkari. Lehendabiziko egunetan, mesfidati ibiltzen gara, baina uste baino errazagoa da. Agian, itzultzaile senak ere laguntzen didalako izango da...

Zein hizkuntzatan sentitzen zara erosoen?

Erabat elebiduna naiz eta bietan eroso sentitzen naiz. Hasieran, Barakaldokoa izanda, mundu guztiari erakutsi behar nion euskaraz ere ondo moldatzen nintzela, baina gero ohitu dira ni bi hizkuntzatan ikusten. Nik esango nuke, proiektu bereko bi bertsioak ikusita, ez legokeela inongo alderik nire interpretazioari dagokionez. Norbaitek proba egin nahi badu, aurrera!

Denetarik egin duzu, aktore lanak, dantza, bikoizketa, itzulpengintza, script lanetan ere ibili zara... zein asmo dituzu etorkizunera begira?

Ahal dudan heinean, aktore lanetan jarraitu nahiko nuke, baina hori nire esku ez dagoenez, besterik egin behar badut ere, gustura egingo dut. Azken batean, jakituriak askeago egiten gaitu eta, ipurterre hutsa naizenez, beti saltsaren batean egon behar dut. Hori bai, eskertuko nuke kultura bultzatzeko baliogarria izatea. 

Testua: Ander Barinaga-Rementeria 

Read more »

Elkarrizketa: Ramon Agirre: "Ez utzi, ekin eta heldu adarretatik"

Testua: Irati Aguirre / Argazkiak: EiTB

Ramon Agirre (Donostia, 1954) euskal aktore, idazle eta margolaria da. Hainbat paper antzeztu ditu bere karrera emankorrean. 30 film baino gehiagotan parte hartu du. Antzerkian ere, beste horrenbeste antzezlanetan eta telebistan ere bere lanak egindakoa da. Euskal aktore osoaren titulua lortzeko, baina, Goenkale telesailean agertzea falta omen zitzaion, eta hemezortzigarren denboraldiko protagonistetako bat da. Aurtengo Donostiako Zinemaldiko Zinemira saileko epaimahaiburu izendatu dute. Hori izan da berarekin biltzeko baliatu dugun aitzakia.

Zein da Ramon Agirreren eguneroko plana zinema epaimahaiburu denetik?

Deitu, eta baietz esan nion. Baina eginkizun zerrenda pasa zigutenean, esan nuen: Uff! Hiru film besterik ez dira ikusi behar ditugunak, eta gero bat aukeratu behar dugu. Filmak ikusteko ere denboraz larri nabil, baina oso gustora.

Ikusi behar dituzun hiru film horiez gain, zein gehiago ikusiko dituzu?

Ez dut denbora askorik, baina momentuz pare bat ikusi ditut. Gaur, esate baterako, Berlinen aktore, film eta zuzendari onena izendatutako pelikula ikusi dut. Oso ona izan da. Iraniarra da. Ahalik eta pelikula gehien ikusiko ditut, baina batez ere hiru horiek, saria emateko. Kosta egiten zait niri ezezkoa esatea, eta deitu zidan pertsona oso sinpatikoa izan zen; eta nola ez, kargua onartu nuen.

Euskal McDoorman zara batzuentzat.

Euskal McDoorman… (kar, kar, kar) Orduan esan beharko dut berak esan zuen bezala, zinearen etorkizunerako potroak behar direla…

Nola ikusten duzu zinearen etorkizuna?

Hori galdera metaforikoa da. Nik uste dut, nire lagun batek esan zuen bezala, ez dagoela zertan kezkatu. Jendeak historiak ikusi, gorpuztutako historiak entzun nahi dituen bitartean bizirik egongo da zinea. Akaso formatua aldatuko da, non ikusi, etxean, mobilean… Baina historiak egingo dira, antzeztuko dira…

Aldaketa horretan, zinea beste gailuetara eramatearen aldekoa zara? Badaude purista batzuk uste dutenak filmeak aretotan ikusteko direla.

Akaso oso purista izango naiz, baina, filmak baldintzarik hoberenean ikustea gustatzen zait. Momentuz, uste dut baldintzarik onena dela aretoa, itxia, iluntasuna… Etxean nik oso zine gutxi ikusten dut, eta ordenagailuan zeresanik ez. Aretoak ematen dituen baldintzak eta iluntasuna pelikulaz gozatzeko onenak dira. Purismotasun kontua baina gehiago, erosotasun kontua da.

Eta euskarazko zinemaren etorkizuna?

Orain arte ez da apenas istoriarik izan, beraz, etorkizun oparoa du. Atzetik ez du asko, beraz, aurrera begira izango du. Nik uste, baietz. Gremio honetan, eskarmentu handiko jendea dago.Teknikari asko daude Madrilen, baita aktoreak ere; gainera, adin batekoak direnak. Errodaje oso baloratuak egiten dira Espainian. Txominista deitu didazu, baina uste dut batzuek esku ona dutela zinema egiteko. Diziplina hori euskaldunoi ez doakigu gaizki

Adibidez, izenen bat?

Adibidez, Asier Altunak poesia handia du.

Jendea oso gustura atera zen…

Ederra izango da seguru.

Euskarazko zinema kontsumitzen duen ikusleriarik ba al da?

Gauzak ondo egin behar ditugu. Elikadura pixka bat eman behar diogu euskal zinemari, eta ez bi urtean behin pelikula bat ikusi. Urtero bost film egitea ez da asko eskatzea. Industria pixka bat sortu behar da. Oraindik euskal zinemagintza oso gaztea da, eta goruntz egin behar du.

Zein aholku emango zenioke mundu horretan sartu nahi duen gazte bati?

Kalitatetik kantitatea ateratzen da. Nire aholkua da egin dezala. Nahi badu eta gustatzen bazaio, ez dezala alde batera utzi dirua ez duelako. Egin nahi badu, egin dezala edozerren gainetik. Ez utzi, ekin eta heldu adarretatik.

Potroak…

(Kar, kar, kar) Bai, potroak. Nahi baldin baduzu, aurkituko dituzu momentua eta taldea.

Read more »

Elkarrizketa: Loreto Mauleon: “Bi anai ez da guztientzat egindako pelikula, baina ikusten saiatzea gomendatzen dut”

Loreto Mauleon, Donostiako aktore gaztea, ezagutu dugu Zinemaldiko 5. egunean. Imanol Rayok zuzendutako Bi anai filmean lan egin du; Bernardo Atxagaren eleberriaren irakurketa zinematografikoa da. Filmaren inguruko iritzia eman, eta aurretik egindako lanak aztertu ditu: hala nola, Goenkale telesailean eta La máquina de pintar nubes pelikulan egindakoak.

Testua: Julen Biguri / Argazkia: EiTB

Zein izan zen zure lehenengo esperientzia aktore lanetan?

Profesional moduan La máquina de pintar nubes pelikula izan zen lehena, baina lehendik ikastolan ere egiten nituen antzerkiak.  19 urte nituen, eta oso barneratuta dut esperientzia hori. Gero, poliki-poliki hasi nintzen lan ezberdinak egiten: Goenkale, adibidez. Eta orain Bi anai pelikulan lan egin berri dut.

Bi pelikuletan Bingen Elortzarekin lan egin zenuen. Pertsonaiek lotura berezia dute bi filmetan.

Bai, lotura oso berezia. Lehenengoan, La máquina de pintar nubes-en Bingen nire atzetik zebilen helduagoa nintzelako. Oraingoan, nahiz eta bion aldetik erlazioa egon, ni naiz bere atzetik dabilena.

Erraza al da binomio hori lanera egokitzea?

Oso aktore ona da. Oso gaztea da, baina burua bere lekuan dauka. Erraza da horrela lan egitea.

Eta Imanol Rayoren opera prima izan dela kontuan hartuta, nolakoa izan da esperientzia?

Erraztasun asko izan ditugu antzezteko orduan. Orain arte egindakoaren oso ezberdina zen bere proposamena, baina oso argi dauka zein den lortu nahi duena.

Gidoia irakurri aurretik irakurrita zeneukan Bernardo Atxagaren eleberria?

Bai, ikastolan irakurri genuen, baina ez nintzen asko gogoratzen. Horregatik berriro eman nion begiradatxo bat. Baina pelikulak eta liburuak ikuspuntu ezberdinak lantzen dituzte, betiere Atxagaren oniritziarekin. Filmak irakurketa dokumentalagoa bideratzen du. Mantsoa da, eta agian mundu guztiak ikusteko modukoa ez da, baina ikusten saiatzea gomendatzen dut.

Landutako pertsonai guztietatik zein da ilusio gehien egin dizuna?

Poz gehien eman zidana La máquina de pintar nubes-ena izan zen, lehena zelako eta dena berria zelako niretzat. Baina azkenean pertsonaia bakoitza estimatzen duzu. Joana (Goenkale) da pertsonaia famatuena, telebista askoz komertzialagoa baitelako. Hasiera batean arraroa egiten zitzaidan Joanaren papera antzeztea, baina azkenean ohitu egiten zara.

Zer dauka Joanak Loretorena, eta Loretok Joanarena?

Pertsona berdinak gara azkenean, beraz, antzekotasunak ikusi behar dira nahiz eta beste pertsonai bat izan. Hala ere, izaera ezberdina daukagu. Berarena gogorregia da, eta espero dut nirearen oso antzekoa ez izatea.

Nola prestatzen dituzu zuk pertsonaiak?

Noski, aktore bakoitzak bere moduak dauzka. Hala ere, nik ez daukat aktore moduko ikasketarik. Horregatik ez dut pertsonaia aztertzeko metodorik zehatzik. Gidoia irakurtzen dut, eta nire eta bere izaerak alderatuz, beste pertsonaiekin dituen erlazioak aztertuz eta nire senak esaten didanari kasu eginez sortzen dut pertsonaia. Gainera, antzezpen librea bideratzeko askatasuna ematen dute zuzendari askok.

Read more »

ELKARRIZKETA: Jabi Elortegi

Jabi Elortegi zinema eta telebista zuzendari, errealizadore eta gidoigileari elkarrizketa.[vimeo http://www.vimeo.com/22412202 w=492&h=277]

“Nire mundua errodajea da”

Jabi Elortegi zine zuzendari eta errealizatzaileak ikus-entzunezkoen munduaren egoera izan du hizpide

Izaskun MOYANO GARCIA

Ikus-entzunezko munduan hain murgilduta dagoen gizon herrikoiarekin solasean ibili gara. Bermeon, bere txikitako herrian, izan gara eta denetarik kontatu digu. Alde batetik, ikus-entzunezko mundua bere ikuspuntutik azaldu digu. Bestalde, bizitako esperientziez eta bere ibilbide profesionalaz ere aritu da hizketan. Izan ere, asko dira kamera atzean ezkutatzen diren sekretuak.

Gizon lasaia dela erakusten digu zinema zuzendariak, Bermeoko Kultur Etxeko gela argitsu batean. Lotsatia dela onartu duen arren, bi kamera eta galdera sorta baten aurrean gustura agertu da. Izan ere, profesional gisa, taldean lan egitera ohituta dago, eta ondo konpontzen da. Bestalde, guztiz herrikoia da, ahal duen guztietan etxera itzultzen delako, lanetik deskonektatzeko asmoz.

Madrilen burutu zenituen ikasketak.

Betidanik gustatu izan zait musika, baina ikus-entzunezko mundua ezagutu, akademia batzuk begiratzen hasi eta Madrilen aurkitu nuen CEF. Bertan ikasten nengoela, musika baino irudia gehiago gustatzen zitzaidala konturatu nintzen, eta horrela hasi zen dena.

Bermeotarra jaiotzez. Eta bihotzez? Kanpoan ikasten edo lanean Bermeoren faltarik sumatzen da?

Nire mundua errodajea da. Ez daukat familiarik, zeren azken finean, eguneko hamar ordu errodatzen pasatzen ditugu. Gauza bat amaitzean, hurrengo eguneko grabaketa prestatu; grabatutako materiala berrikusi… Ordu asko dira. Beraz, nahiago dut kanpoan egon. Hori bai, asteburuetan Bermeora itzuli nahi izaten dut. Hona natorrenean, txikitako lagunekin nago, arrantzaleekin… Niretzat hori, brutala da.

Pausoka ekoiztetxeko kide zara.

Gernikako ekoiztetxeko albistegietan hasi nintzen lanean, eta beste ekoiztetxe batzuetan, dokumental eta erreportaia informatiboak errealizatzen. Baina momentu bat iritsi zen, non fikzioa egin nahi nuela. Garai hartan, fikzioa Pausokan egiten zen. Beraz, bertara joan nintzen eta ordutik bertan jarraitzen dut. Gainera, egun batean, Goenkale-ko zuzendari izan behar nuela esan zidaten. ‘Pentsatu nuen: Goenkale? Hamar urte eman ditu emititzen, eta ni zuzendari izatearekin amaitu egingo da?’ (kar, kar, kar) Beno, datorren urtean 18 urte egingo ditu, eta oraindik hor dabil; beraz, jarraitu dezala!

Egun, Euskal Herrian eta munduan nola ikusten duzu ikus-entzunezkoen mundua?

Mundu hau sormenezkoa da, baita ezegonkorra ere. Baina lana dagoenean, lana dago. Audientzia badago aurrera, bestela kanpoan geratzen zara. Errodajean, gauzak kontatzeak edo jendea mugitzeak ematen dizun venenue, niri beste ezerk ez dit ematen.

Lana sortu egin behar da. Baina kontatzeko gauzetan ez dago mugarik, momentu honetan behintzat. Gaur egun, baliabideak daude. Facebook, Tuenti, Twitter… bezalako sare sozialetan eskegi ditzakezu zure lanak, jendeak ikusi ditzan. Beraz, kasu horretan, aukera asko daudela ikusten dut. Krisialdian bizi gara, eta egoera honetan lehenen kentzen dena publizitatea eta artearekin zerikusia duena da, ez delako diru- zuzena ikusten. Baina batzuetan pentsatzen dugu pelikularik gabe ere bizi gaitezkeela.  Egia da, pelikulek batzuetan gauzez ahazteko eta beste mundu batera joateko balio dutela, baina ahora eramatekoa nonbaitetik lortu beharra dugu.

“Pelikulek beste mundu batera joateko balio dute”

- Telesailak (Goenkale, Balbemendi), telebista programak (Agitación + IVA), musikalak (Go!azen), luzemetraiak (Zorion Perfektua)... Denetarik probatu duzu. Zein da gehien gustatu zaizuna?

Ez dakit. Ez dut uste batekin geratuko nintzenik. Bakoitzak bere gauzak ditu eta denekin ikasi dut. Gehien bete nauena, nik uste Go!azen izan dela. Umeak oso zintzoak dira, dudarik gabe; eta umeak proiekzio bati begira ikusterakoan ‘horra heldu naiz” esaten duzu. Gainera, Euskadin inoiz egin den generoa da, erronka handia, musikala… Asko gozatu nuen.

Baina, aurretik egindakoa egin ez banu, horra ez nintzatekeen helduko; eta hori besteetatik ikasi dudana baliatuz egin dut. Beraz, batekin geratzekotan, ez nuke jakingo zein aukeratu. Orain komedia egiten ari naiz, eta uste dut genero zailena dela. Jendeari barrea eragitea ez da batere erraza. Poligoneros izena duen telesail baterako kapitulu pilotu bat grabatzen ari gara.

Nahiko formatu komertzialak landu dituzu. Badago egitea gustatuko litzaizukeen baina errentagarritasun komertzial eza dela eta, alde batera utzi duzun proiekturik?

Ni telebistako zuzendari/ errealizadorea naiz, eta telebistan audientzietatik bizi zara. Hau da, ez duzu edozer gauza egiteko aukerarik. Jendeak ez badu hori ikusten, kalera zoazelako lehen astean. Azken finean, telebistan lan egiten dudanez, ez dut ezer konkretuki pentsatuta. Zinemarako, ordea, badut bai proiekturen bat ez dena oso komertziala, baina jendeak ikusteko modukoa da.

Zuzendari moduan hainbat erabaki hartzen dituzu, baina nork dauka azken hitza: zuzendariak ala ekoiztetxeak?

Ekoiztetxeak berak dirua jartzen du eta bere helburuak ditu. Nik, zuzendariak, ere berarekin bat egin behar dut, baina kontuan hartu behar da berak ni kontratatu nauela nigan konfiantza jarriz. Egia esan, askotan borroka handia sortzen da. Baina azkenean, nik uste azken hitza ekoiztetxeak berak duela.

Go!azen-en gazteekin aritu zara lanean. Beste proiektuetan, ordea, nagusiekin. Lanerako orduan zer dituzu nahiago, gazteak ala helduak?

Gazteek egundoko indarra eta bizitasuna ematen dizute. Gaztaroko ezaugarriak dituzte; batik bat, ilusioa eta arazoak, eta hau polita da. Nagusiek aldiz, profesionaltasuna, esperientzia, lanbide honen gorabeheren jakintasuna dituzte, besteak beste. Azken batean, bakoitzak bere ezaugarri onak eta txarrak ditu, eta balantza erdian mantentzen dute. Egia esan, nik gazteekin oso ondo pasatzen dut.

Badago berarekin lan egin nahiko zenukeen aktore, teknikari, argazki-zuzendari, ekoizle, gidoilaririk...? Edo lan egin eta gustuko izan ondoren, errepikatzea gustatuko litzaizukeenik?

Nire eskuetan balego, badakit norekin egingo nukeen lan. Ondo pasatzen dudalako eurekin, eta batez ere, oso profesionalak direlako. Kamerak, soinua, nire laguntzaileak, jantziak… Eta nola ez, baita aktoreak ere. Meritu handia dute, eta nik beren lana ezagutzen ez dudanez, errespetu handia diet. Hauek azken finean, zure istorioa kontatuko dutenak dira, eta castinga edota aukeratzeko momentua da nire ahultasun handiena, inork ez baitaki hautatua ona den ala ez; zure apustu soil bat baino ez da. Baina egia esan, niri aurpegi berriak gustatzen zaizkit. Talentu berriak aurkitzea gustatzen zait. Talentu berria freskotasuna baita.

“Castinga da nire ahultasun handiena”

Kamera atzean esperientzia handiko gizona zara, baina pentsatu duzu inoiz zu zeu kamera aurrean jartzea?

Ez, sekula ez. Ezin dut nire burua kamera aurrean ikustea jasan. Baliteke lotsa kontua izatea. Ez zait gustatzen nolakoa naizen kamera aurrean, ezta nire ahotsa entzutea ere. Kameoren bat egin dut inoiz aukera izan nuelako. Zorion Perfektua-n ni neu aurkeztu nintzen. Honela ekoizleak ere pozarren zeuden dirua aurreztu zutelako. (Kar, kar, kar) Bestalde, Balbemendi-n ere egin nuen zerbait, baina ‘ti-ta, esaldi bat eta banoa’.

Amaitzeko, zer gogorarazten dizute edo zer iritzi duzu hitzon inguruan?:

Sinde Legea: beharrezkoa da, baina ez dagoen moduan. Berrikusi egin behar da.

Goenkale: harrobia.

Eitb: hemengo telebista.

Pausoka: aukera eman zidan ekoiztetxea

Oscar eta Goya sariak: ez badituzu ez dizu axola, baina ematen badizkizute garrantzitsuak dira.

Donostiako Zinemaldia: munduko lehen mailako sariak dira. Gure zinemaldia da, eta oso garrantzitsua gainera. Telebistatik ikusten nuen beti eta momentua heldu zenean, Zuzendari gazte onena-ren sailerako izendatu ninduten. Oso urduri jarri nintzen, baina gero oso polita da. Agian pixka bat salduta sentitzen zara; hala ere, ilusio handiz aurkezten duzu zure proiektua.

Read more »

Elena Furiaseri elkarrizketa

“Direnak dira, garenak gara, izango gara eta izan ginen”

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=Wt8KbJ3BSSU&w=640&h=510]

 

Testua: Joanes Segurola

Argazkia: Julen Hernandez

‘Crimen Perfecto’ antzezlana aurkeztera etorri dira oraingoan Elena Furiase, Jorge Sanz eta Pablo Puyol aktoreak. Donostiako Victoria Eugenia kanpoaldean pase grafikoa egin dute argazkilari eta telebista kamerek haien irudiak har zitzaten. Ondoren, antzokiko prentsa aretora jaitsi dira lanaren nondik norakoak azaltzeko. Aktore bakoitzak bere iritzia eman eta kazetarien galderen txanda etorri da. Kapuko Aldizkariak prentsaurrekoa amaitu arte itxaron du Pablo Puyol eta Elena Furiaserekin elkarrizketa pertsonalago bana izateko.

23 urteko aktore gaztea da Elena Furiase. Ez gaztea bakarrik, azken urteetan, bere freskotasuna eta antzezteko duen indarra dela eta, arrakasta handia lortu duena ere badelako. Elenak odolean darama taula gainean jartzeko zaletasuna eta argi geratu da, gaitasuna ere baduela. Bere azken lana eta beste zenbait kontu izan ditu hizpide elkarrizketa honetan.

Crimen Perfecto antzezlana zertan da berezia?

Batetik, Hitchcocken filmak arrakasta handia izan zuelako bere garaian eta horregatik bakarrik, jada berezia da. Eta bestetik, eszena arteko trantsizioak birsortzen saiatu garelako Crimen Perfecto antzezlanean.

Telebistan, zinean eta antzerkian egin duzu lan. Zein gustatzen zaizu gehien?

Hirurak gustatzen zaizkit. Ezingo nuke bakarra aukeratu.

El Internado seriean hemezortzi urterekin hasi zinen. Nola uztartu zenituen grabaketak eta ikasketak?

Hemezortzi urterekin hasi nintzen El Internado­-n lanean. Institutuko ikasketak amaitu berri nituen eta unibertsitatean hasi nitzen ikasten. Baina 5 hilabeteren buruan, El Internado seriean lana eskaini zidaten eta ikasketak utzi behar izan nituen. Gainera, El Internado-ko lehenengo eszena nire urtebetetze egunean, martxoaren 9an, grabatu nuen. Eta zorionez, antzezpenaren munduan ibili naiz orduz geroztik.

Bestetik, estreinatu berri da La venganza de Don Mendo Rock, baina oraindik euskal zinetan ez dago ikusgai. Hori dela eta, zerbait aurreratu diezagukezu?

Euskal zinetan ikusgai ez badago ere, jendeak filma aloka dezake (kar, kar, kar). Filmea oso dibertigarria da eta oro har, On Mendok egiten duen mendekua kontatzen da. Baina gauza da filma modu oso espainiarrean egiten saiatu garela. Azken batean, komedia bat da, baina Berlangaren Espainia ilun eta sakon hartan oinarrituta. Filmaren emaitzarekin oso gustura geratu naiz, nahiz eta kritika onak eta txarrak izan dituen. Finean, denak bezala. Nire ustez, familia osoak ikusteko moduko filma da, oso freskoa eta horrez gain, musikala ere bada.

Zuretzat antzeztea hobbie­-a  edo lana da?

Niretzat lana da serioski hartzen dudalako eta hortik lortzen dudalako ahora eramatekoa. Baina bestalde, hobbie  bat ere bada, zeren mundu honetan lan egingo ez banu, ziurrenik mundu honetan lan egitea, filmak ikustea edo antzeztea gustatuko litzaidakeelako. Gustora egiten dut lan eta ondo pasatzen dut, beraz, bi gauzak dira.

Antzezteko daukazun gaitasuna erakusteko orduan, Flores familiakoa izateak errespetua ematen du?

Bai, errespetua ematen du, zeren direnak dira, garenak gara, izango gara eta izan ginen. Lehenaldia, orainaldia eta etorkizuna da Flores familia eta etengabe hor dagoena. Hori bai, errespetua ematen du baina asko laguntzen duena ere bada. Jendeak beste begi batzuekin begiratzen zaitu, maitatua sentitzen zara eta familia oso maitatua gara. Gainera, lagundu egin dizu. Egia da, jendeak izena eta abizena jartzen dizula, eta hori, lanbide honetan oso garrantzitsua da, eta eskertzekoa da. Hori bai, normala den bezala, zure doaia erakutsi behar duzu: ondo edo gaizki egiten duzun, antzezpenerako balio duzun edo ez… Baina bai, izena edukitzeak alde batetik, lagundu egiten dizu, baina beste alde batetik, zenbait egoera edo kasutan enbarazu ere bada. Zeren batzuk uste dute lanbide honetan izena edukitzeagatik bakarrik zaudela, eta bide errazena aukeratu duzula eta ez duzula bokaziorik.

Amaitzeko, zein miresten duzu antzezpenaren munduan?

Pertsona asko miresten ditut. Momentu honetan, Jorge Sanz eta egia esan, asko gustatzen zaizkit Marlon Brando, Meryl Streep, Maribel Verdú, Angela Molina… Batzuk badauzkat, bai.

Read more »

Elkarrizketa: Morley

Morley: ‘Nire xedea mezu sinpleekin eduki mamitsuak lortzea da’

Kalifornian bizi den artista bat baino gehiago da Morley. Hitzei garrantzia eransten die, eta baita gure bizitzei ere. Monotonia apurtzeko aurkitu dezakegun aurpegirik jatorrena da.

Testua: Julen Biguri

Noiz eta zergatik hasi zinen street artearen mugimenduaz interesatzen?

Unibertsitatean ikasten hasi nintzenean piztu zen nire interesa. 2000-2004 urteetan zehar joan nintzen New Yorkeko Arte Bisualen Eskolara, eta zineman espezializatu nintzen. Iowan jaio nintzen, Estatu Batuetako landa eta nekazaritza aldea, eta hiri handira joaterakoan street artearen munduan zer gertatzen ari zen ikusteak begiak zabaldu ninduen.

Askok bezala, ikusi nuen lehen artista Shepard Fairey izan zen, eta bere Andre the Giant Has a Posse pegatinen kanpaina (gero Obey lanean bihurtuko zena). Eta, mundu horretan murgiltzen ari zen bitartean, Neckface artista ere, nire unibertsitatean ikasten ari zena eta bere lanak gero eta gehiago hiriko hormetan agertzen ari zirenak. Baimenik gabe lan egiten zuten artistak ikusteak bizitasuna ematen zidan eta gauza berdintsuak egiten hasi behar nintzela pentsatu nuen, beraz, pegatinetan aipu serigrafiatuak jartzen hasi nintzen, geroxeago metroko eraikinetan jarriko nituenak.

Unibertsitatea amaitu ondoren, zinemagintzan sartu eta berehala Hollywoodera mugitu nintzen. Hona etortzea beste aldaketa handi bat izan zen niretzat. Zinemagintzan, hainbat elementuk bat etorri behar dute pelikula bat egiteko, baina elementu nagusiena dirua da. Horregatik, nire adierazteko gaitasuna berriro erabiltzen hasi behar nintzen, inori ordaindu behar izanaren frustraziorik gabe, antzezteko aktorerik gabe, filmatzeko baimenik gabe, eta azkeneko emaitza ikusleei erakutsiko zien norbaiten beharrik gabe. Nire kezka bakarra zen hortik jartzeko lanak egiteko abilezia artistikorik ez nuela. Nire abilezia idaztea eta filmatzea zen, ez margotzea edo irudikatzea. Beraz, lagunei postalak idazten hasi nintzen, mezu eta sloganekin. Jendeak benetan gustuko zituela zirudien, eta behin baimena eskatu zidaten postaletako bat Pull My Daisy izeneko denda batean jartzeko. Hori guztia nahikoa izan zen artelanak egin behar nituela erabakitzeko, nahiz eta margotzeko gaitasunik ez izan. Erantzuten zidan jendeari opari bat egin nahi nion, beraz nire lanak hirian zehar jartzen hasi nintzen.

Zerk eraman zintuen hiriak «apaintzen» hastera?

Hollywooden eta New Yorken bizi izanak; bertan publizitateak zenbatetaraino bonbardeatzen gaituen ikusi dut. Mingarria da zein neurritan kutsatzen duen gure bizitzak zerbait erostera bultzatzen gaituen zerbaitek. Korporazio erraldoiek nola edo hala gure kontzientziaren jabe direla konbentzitu gaituzte. Nire ustez artistaren lana opresio zorrotz honetaz askatzea da, beraz nire lana eskegitzeaz harro nago. Hainbeste mezu negatiboekin gure buruak jaten dituztela, zein da mezu positibo gutxi batzuk doan banatzearen kaltea?

Beste lanekin alderatuta zurea ezberdina da, ez dago kolorez beteta, baizik eta mezuez. Beti izan da horrela?

Hasieran, miresten ditudan artistengatik nituen ezberdintasunak direla eta kezkatuta nengoen bitartean, ezberdintasunak ontzat hartzen ikasi nuen. Kolorearen falta aukera estetiko eta praktikoa da. Egiten dudanarentzat hitz sinpleen boterea oso garrantzitsua dela uste dut. Jendeak irentsi ditzakeen sentimendu sinpleak hartu eta haien bizitzan barneratu baino lehen, adimenaren inguruan hegan egitea nahi dut. Sentimendu horietaz distraitzea kontraproduktiboa izan daitekeela uste dut. Eta gainera, erabiltzen dudan fotokopiagailuak zuri-beltzean baino ez du inprimatzen, aukera askorik ez dut eta.

Zure lana hitz gutxitan deskribatuko bazenu?

Nire xedea mezu sinpleekin eduki mamitsuak lortzea da.

Nola sentitzen zara zure lana ordu edo egun batzuk baino ez duela iraungo jakinda?

Beti gazi-geza egiten da sortu berri duzun lan bat zakarrean ikustea, baina horrelakoa da. Azkar ikasi behar izan dut horrek gogaitu ez nazan. Norbere lanak asteetan zehar eskegita ikustea poztasun bat bada ere, behar denean baino ez dela eskegita egongo pentsatzea gustatzen zait. Aipua ikusi behar dutenek eta aipu horren beharra daukanak ikusteko aukera gal ez dezatela. Agian kartela kentzeko ordaindua denak baino ez du aipuaz gozatuko, baina niretzat nahikoa da.

Street artearen mugimendua norbere burua adierazteko edo borrokatzeko tresnatzat hartzen duzu?

Bietarako balio duela uste dut. Bizi garen kultura honetan, adierazteko borrokatu behar da. Iragarbideek gure burua garbitu dute kolonia iragarki bat margolan bat baino gehiago balio duela konbentzitu arte. Kriminalak bihurtu gaituzte eta gizarte arruntetik at gaudela pentsarazten diete besteei. Inor ez dago interesatuta zure burua adieraz dezazun ordaintzen ez bazaituzte, eta gure bidea adieraztea da dakigun era bakarrean. Hala ere, niretzat, gizabide pixka bat erakustea oso garrantzitsua da. Ez dut eraikinetan ezer ez jartzen ez badaude pixka bat zaharkituta, material birziklagarriak erabiltzen ditut eta beste artisten lanen gainean txikituta badaude soilik jartzen dut nirea. Jendeak kriminalak garela badio ere, ez du esan nahi balore etiko estandar batzuk ez ditugunik.

Eraginik izan al du internetek street artearen munduan?

Era neurtezin askotan eragina izan duela uste dut. Nagusiena, zeozer kalean jartzen badut eta argazki bat ateratzen badiot, Internetera igo eginez gero, denbora askotan artelana ikusi dezakegula da, nahiz eta norbaitek hormatik kendu. Ikusi ditudan artelan guztietatik oso gutxi kalean aurkitu ditut. Ia guztiak interneten ikusi ditut. Liburuak eta zineak primerakoak dira, baina ezin dute internetek bereganatu duen audientzia lortu. Zuk nire lan guztiak ikusi izanak internetek duen boterearen emaitza da.

Zergatik uste duzu street artearen mugimenduak hain presentzia handia hartu duela azken urteetan?

Nire aburuz, arte guztia elkarrekin adierazteko beharretik dator. Gu, gizaki gisa, sentitzen duguna beste batek ulertu eta berarekin lotu gintuzkela jakin behar dugu. Alderatu dezakedan egoera hurbilena hauxe da: kanpoko herrialde batean zaudenean eta zure hizkuntza hitz egiten duen batekin topo egiten duzunean. Beste batek zuk sentitzen duzuna ulertzea poztekoa da, eta bientzat, bai artistarentzat eta bai ikuslearentzat, harrigarria. Street artista gehienak opresio mota baten barnean jaio izan dira; eta Amerikan, gutxienez, korporazio handiek etekinik gabeko arte oro isiltzen saiatzen diren bitartean, street arteak gero eta artista gehiagorentzat errebindikatzeko bidea bilakatuko da.

Zer uste duzu street artearen komertzializazioari buruz? Normala da Mr Brainwash edo Shepard Faireyren kasua?

Artistaren ikuspuntuaren arabera ezberdina dela uste dut. Mr Brainwash eta Shepard Faireyren kasuetan, haien printzipioei eusten dieten bitartean, ez ditut epaituko street artea haien buruei laguntzeko bidetzat hartzen badute ere. Fairey jaunak bere printzipioei eusten diela dirudi, eta ingurune komertzial batean sartzeko hartu duen erabakia errespetatzen dut. Beste aldetik, Mr Brainwashen kasuan, anbibalentea naiz. Nahiz eta oso modan egon Mr Brainwashen gaitasun artistikoak kritikatzea, bere xedeak kolokan jarriko nituzke.

Zure lanak kentzen ikustea gero Ebay-n saltzeko nola sentiarazten zaitu?

Eskertzekoa da. Norbaitentzat nire lanak gaizki ulertzea eta Ebay-n saldu ahal direla pentsatzea oso arraroa egiten zait. Hala ere, nire lagunen artelanak txikituta ikusteak frustrazioa baino ez nau ekartzen. Txikia nintzenean, Halloweenen, ate aurrean gozoki katilu bat “bat hartu” kartelarekin jartzen zutenean bezala sentiarazten nau. Noski umeren batek ez du kartela kontuan hartuko eta katilua hustuko du. Guk, artelanak eskegitzen ditugunean, jendearen poza lortzeko da; eta berekoiren batek kentzen duenean guztiei kalte egiten die. Ez bakarrik katilua atea aurrean utzi duen familiari, baizik eta gozokirik hartzeko aukera ez dutenentzat. Analogia hau agian ez da oso ulerkorra izango zuretzat. Kasu horretan, barkamena eskatzen dut.

Zein artistak du eragina zure lanetan? Zergatik?

Gutxi batzuk dira miresten ditudanak. Street artearen munduan, Miranda July, Banksy, Mike Mills, C215, Shepard Fairey, JR Slinkachu eta Swoon miresten ditut. Adrian Tomine eta Craig Thompson komikigileak ere gustuko ditut. Musikak ere asko inspiratzen nau. The Mountain Goats, The Weakerthans, Atmosphere eta Death Cab For Cutie taldeek eragin asko dute nire lanetan. Era berean, horiek guztiak batzen dituena berezko minberatasuna dela uste dut. Artista gisa hitzeko jendea izan behar garela uste dut, gure akatsak erakutsiz, gure kexak, gure hutsak. Maite duguna, beldurtzen gaituena, ditugun ametsak eta barrutik haserretzen gaituena. Horiek guztiak ez dira itzulpen literarioak izan behar, baina artearen parte izan behar dira. Aske utzi behar ditugu norbaitek aurkitu, zaindu eta baloratu ditzan. Nire gauza guzti horiek kalean jartzea prozesua baino ez du azkartzen.

IAMMORLEY.COM

Read more »

Elkarrizketa: Joaquin Caparros: “Entrenatzaileok mezu egokia bidaltzen jakin behar dugu”

Testua: Unai Oiartzun eta Gentza Garcia

Entrenatzaile andaluziarrak elkarrizketa eskaini du EHUko Leioako Campusean

Joaquin Caparros (Utrera, Sevilla, 1955) Athletic Club futbol taldeko entrenatzailea da. Gainera, kazetaritzako lehen mailako ikaslea da EHUko Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean. Elkarrizketa honetan bere aurtengo esperientziaren berri eman digu, Athleticen gaurkotasunari buruzko kontuak azaltzeaz gain.

Nola erabaki zenuen kazetaritza ikastea?

Beno, ba betidanik gustatu izan zait komunikazioa. Nire ogibidea hobeto ezagutzen lagunduko didala uste dut, eta bide batez, adinez nagusi garenoi etiketak jarri nahi dizkigutenen aurka egiten dut, erretiratuta gaudela diotenen aurka. Orandik ere ikasteaz gozatu dezakedala uste dut.

Ikasketak eta entrenatzaile lanak uztartzea ondo al daramazu?

Zaila da,  baina lehenengo hilabete hauetan esperientzia oso ona izan da. Ni ilusioarekin nator, zuek bezala, egia esan ez dakit nork daukan ilusio gehiago, zuek edo nik (kar kar)

Zer nolako garrantzia du komunikazioak kirolean?

Asko. Hedabide asko daude, asko idazten da, telebistako saio asko egiten dira, irratikoak… Beraz, entrenatzaileok mezu egokia bidali behar dugu. Egoera ondo kudeatzen saiatu behar dugu, jende asko dagoelako gure mezuei adi, eta baikortasuna edo ezkortasuna sortu ditzakegulako.

Zer deritzozu hedabideek futbolari eskaintzen dioten denborari?

Errentagarritasunarekin proportzionala dela uste dut, eta gaur egun, publizitateari dagokionean, errentagarritasun gehien ematen duena kirola da, eta batez ere, futbola. Horregatik inbertitzen da gehien bertan, eta noski garrantzia izugarria ematen zaiola.

Orain kazetaritza ikasten zabiltzala, kazetariekiko zenuen irudia aldatu al da?

Ez, ez. Nik uste aurretik neukan ideia indartu dudala. Komunikabideak, enpresak, denek daukate lerrokatze jakin bat, eta zoritxarrez dena duala den une batean gaude. Cope eta SER irratian, El País eta El Mundo egunkarietan… futbolarekin berdina gertatzen da Barcelona eta Real Madrilekin, horregatik pentsatzen dut gehiago ireki behar dela, eta jendeari aukeratzeko ahalmena eman behar zaiola.

Nola ikusten duzu taldearen egoera momentu honetan? Porrota izango al litzateke Europarako ez sailkatzea?

Ez, inola ere ez, hiru hilabete falta direla ezin da horretaz hitz egin, porrot hitzak ezin du lekurik eduki kirolariaren bizitzan. Egin behar duena hobetzea da, lan egin, momentua bizi eta berdintasun handia dagoela jakin. Argi dago zorteagatik ez dela izango, taldeak egindako merituengatik baizik.

Zer iritzi duzu Ander Herreraren fitxaketaren inguruan?

Athleticen dinamikan sartzen den jokalaria da, etorkizun handiko mutila,  21 urtez azpiko selekzioan dagoena Mikel, Iker eta Javi bezala, eta uste dut talentu eta etorkizun gehien duen futbolarietako bat dela.

Egia al da zale zuri-gorrien handitasunaz esaten den guztia?

Bai, bai, bai. Jendeak sinisteko partidu batera etorri behar duela uste dut. San Mameseko giroa bizitakoan ikusiko dute sentsazioa esaten dena baino handiagoa dela.

Zure hurbileko etorkizuna Athleticen ikusten duzu?

Ez dakit. Gu entrenatzaileok emaitzen mende gaude, nire kontratua aurten amaitzen da eta gainera hauteskunde urtea da. Dena den, ez da kezkatu behar nauen zerbait, ez da ona, lanean kontzentratu behar naizela uste dut.

Zer moduz zabiltza euskararekin?
Bueno ba “bai, bai, si si” (jajaja) Zaila da, baina egia da arduratzen naizela, futbolariei galdetzen diet, prentsako arduradunei… Betebehar bat da zalantzarik gabe, eta gustatuko litzaidake joaten naizen egunean euskara jakitea. Badakit zaila izango dela, baina gustatuko litzaidake, zuen kultura bat delako eta pentsatzen dut hemen gaudenontzat betebeharra delako.

Partiduetan txiklea mastekatzeko duzun ohitura famatua da. Zer dela eta egiten duzu?

Tentsioagatik da, ni ez naiz inoiz erretzailea izan, beraz txikletak urduritasuna kontrolatzen laguntzen dit.

Bukatzeko, zer egingo zenuke entrenatzaile izango ez bazina?

Entrenatzaile izango ez banintz komunikazioan lan egitea gustatuko litzaidake. Betidanik gustatu izan zait kazetaritzaren mundua, marketinga eta publizitatearena, eta ziur hortik bideratuko nuela nire bizitza.

 

[vimeo 20079334 w=400 h=300]

Caparrosi Elkarrizketa (1. alea) from Kapuko Aldizkaria on Vimeo.

Read more »